Reklama
niedziela, 10 marca 2019 23:10

„Przywiodła mnie na to miejsce miłość miasta, w którym się wychowałem”. (…)

Napisane przez  Administrator

Cyryl Ratajski urodził się 3 marca 1875 r. w Zalesiu Wielkim k. Gostynia, w rodzinie włościańsko – szlacheckiej. W 1880 r. Ratajscy przeprowadzili się do Poznania. Cyryl uczęszczał do Gimnazjum im. Marii Magdaleny, gdzie należał do tajnego Towarzystwa Tomasza Zana oraz był stypendystą Towarzystwa Naukowej Pomocy im. Karola Marcinkowskiego. W 1896 r. zdał egzamin dojrzałości, a następnie ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu Berlińskiego. 2 marca 1900 r. złożył egzamin referendarski i został mianowany referendarzem sądowym w Torgau. W latach 1900–1901 odbył służbę wojskową w 5. Pułku Artylerii Fortecznej w Poznaniu, a w latach 1901–1905 bezpłatną praktykę sądową. W 1905 r. po egzaminie asesorskim w Berlinie uzyskał uprawnienia sędziowskie, notarialne i adwokackie.

W drodze do Niepodległej

W 1906 r. Cyryl Ratajski przeniósł się na Śląsk do Raciborza, gdzie otworzył kancelarię adwokacką oraz prowadził działalność polityczną i społeczną. Brał udział w kampaniach wyborczych i wiecach, został prezesem Komitetu Towarzystwa Czytelni Ludowych w powiecie raciborskim oraz pracował na rzecz stworzenia polskiego ruchu turystycznego, zakładając Polskie Towarzystwo Turystyczne „Beskid”. W tym okresie związał się również z Narodową Demokracją zaboru pruskiego – został członkiem Rady Głównej Polskiego Towarzystwa Demokratycznego. W 1908 r. ożenił się ze Stanisławą May, córką właściciela fabryki nawozów sztucznych w Starołęce. Tego samego roku urodził się ich pierwszy syn – Ziemowit. Po trzech latach Ratajscy opuścili Racibórz i przenieśli się do Poznania, gdzie Cyryl jako współwłaściel zajął się zarządzaniem fabryką teścia. W 1913 r. wraz z Bernardem Chrzanowskim założył Towarzystwo Krajoznawcze w Poznaniu. W 1918 r. był członkiem polskiej delegacji na konferencję pokojową w Paryżu, gdzie dowiedział się o wybuchu powstania wielkopolskiego. 15 lutego 1919 r. został szefem Wydziału Handlu, Przemysłu i Komunikacji przy Komisariacie Naczelnej Rady Ludowej, uznanej przez Polski Sejm Dzielnicowy za legalną władzę państwową. Od 19 lipca 1919 r. był zastępcą komisarza oraz szefem I Wydziału Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej. 

Dwanaście lat dla Poznania

22 marca 1922 r. na posiedzeniu Rady Miejskiej jednomyślnie wybrano Cyryla Ratajskiego na prezydenta Poznania na okres 12 lat. Cyryl Ratajski zapoczątkował rozbudowę miasta. Za jego rządów Poznań przekształcił się z pruskiego miasta garnizonowego w znaczący ośrodek gospodarczy, słynący z porządku, czystości i schludności. Przy dogodnej koniunkturze gospodarczej zbudowano szereg ważnych obiektów komunalnych: elektrownię, spalarnię śmieci, most Chrobrego, oddano do użytku m.in. Miejskie Łazienki Rzeczne, rozpoczęto budowę wodociągów miejskich na Dębcu, nowych linii tramwajowych oraz pierwszej w Polsce linii trolejbusowej. W 1925 r. przyłączono do Poznania gminy podmiejskie: Główną, Komandorię, Rataje, Starołękę Małą, Dębiec i Winiary. 17 listopada 1924 r. prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski mianował Ratajskiego ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Władysława Grabskiego. Ratajski urzędowanie rozpoczął 25 listopada, nie rezygnując z urzędu prezydenta Poznania, lecz wykorzystując bezpłatny urlop. Za jego półrocznej (do 14 czerwca 1925 r.) kadencji ministerstwo wniosło 12 projektów ustaw, a kolejnych 12 było w przygotowaniu. 

Prezydent Ratajski był jednym z inicjatorów oraz głównych organizatorów Powszechnej Wystawy Krajowej, trwającej od 16 maja do 30 września 1929 r., prezentującej osiągnięcia gospodarcze i kulturalne dziesięciolecia niepodległości. Włodarz Poznania przygotował w ciągu 900 dni miasto do organizacji tego wydarzenia. Otwarcie tak wielkiej wystawy w planowanym terminie było wynikiem imponującym. W latach kryzysu gospodarczego działania Ratajskiego spotkały się z częściową krytyką, głównie za sprawą poważnego zadłużenia Poznania.

Powtórny wybór Ratajskiego przez Radę Miejską na prezydenta miasta, dokonany 26 czerwca 1934 r., nie został zaakceptowany przez władze sanacyjne. W uznaniu zasług Ratajskiego rada jednogłośnie nadała mu godność obywatela honorowego stołecznego miasta Poznania. Ratajski, pozbawiony prezydentury, początkowo odsunął się od życia publicznego. W 1936 r. związał się z Frontem Morges, do którego należeli m.in. Władysław Sikorski, Wincenty Witos i Ignacy Jan Paderewski. W 1937 r. Ratajski został członkiem Stronnictwa Pracy, a rok później prezesem jego władz wojewódzkich. 30 marca 1939 r. uczestniczył w delegacji polityków i uczonych do prezydenta Mościckiego, domagajacej się m.in. zaprzestania prześladowań opozycji.

Na opuszczonym posterunku

5 września 1939 r., po opuszczeniu miasta przez władze cywilne i wojskowe, na wniosek Rady Miejskiej Cyryl Ratajski ponownie objął funkcję prezydenta miasta. Od 7 września pełnił również obowiązki wojewody poznańskiego. W tym okresie zapewnił w Poznaniu ład i porządek, uruchomił urzędy, punkty pomocy lekarskiej oraz bezpłatne kuchnie dla mieszkańcow. Po wkroczeniu do Poznania Niemców, 12 września 1939 r. przekazał władzę dowódcy armii niemieckiej gen. Alfredowi von Vollard-Bockelbergowi. 11 kwietnia 1940 r. Ratajski został aresztowany przez Gestapo i przewieziony do Fortu VII, skąd po 6 dniach uzyskał zwolnienie. 7 maja 1940 r. wysiedlono go z Puszczykówka i przewieziono do obozu przesiedleńczego na Głównej w Poznaniu, a stamtąd z ostatnim transportem 17 maja trafił do Generalnego Gubernatorstwa. Wysiedlony w Kieleckie, na początku 1940 r. przeniósł się do Warszawy. 

3 grudnia 1940 r. gen. Władysław Sikorski mianował Cyryla Ratajskiego (ps. „Wartski”, „Wrzos”) Głównym Delegatem Rządu Rzeczypospolitej na tzw. Generalne Gubernatorstwo z siedzibą w Warszawie. Ratajski odegrał ważną rolę w tworzeniu struktur Polskiego Państwa Podziemnego: rozpoczął odtwarzanie struktur administracji cywilnej, powoływał okręgowych delegatów rządu, przystąpił do uporządkowania życia politycznego w podziemiu. Wiosną 1942 r. ze względu na pogarszający się stan zdrowia zwrócił się z prośbą do gen. Sikorskiego o zwolnienie z funkcji delegata. Dymisja została przyjęta 5 sierpnia 1942 r. Cyryl Ratajski zmarł 19 października 1942 r. Pochowano go na Powązkach pod nazwiskiem Celestyna Radwańskiego. 3 października 1969 r. jego prochy przewieziono do Poznania i złożono na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan. 23 kwietnia 2002 r. na placu Andersa w Poznaniu odsłonięto pomnik Cyryla Ratajskiego autorstwa Jana Kucza. 

Cyryl Ratajski został odznaczony: pośmiertnie przez prezydenta Lecha Wałęsę Orderem Orła Białego, orderem Virtutti Militari przez gen. Władysława Sikorskiego. 

Ponadto Orderem Odrodzenia Polski I i II klasy, Medalem Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości, Legią Honorową III klasy, czeskim Orderem Białego Lwa oraz Gwiazdą Jugosłowiańską.

Kolejna, w roku jubileuszu 40-lecia Muzeum Literackiego Henryka Sienkiewicza, wystawa czasowa prezentuje sylwetkę prezydenta Poznania Cyryla Ratajskiego z perspektywy jego olbrzymich zasług dla miasta, ponieważ cokolwiek działo się w mieście – tam zawsze był Ratajski, albo działała jego inicjatywa. 

Wystawa prezentowana jest w kamienicy, która od lat dwudziestych minionego wieku należała do Cyryla Ratajskiego i która jest też świadectwem ofiarności włodarza Poznania na rzecz miasta, które chciał przekształcić z byłego miasta garnizonowego w miasto europejskiego formatu, w drugą stolicę. 

Ekspozycja ma charakter przekrojowy i kładzie nacisk na wybrane fragmenty biografii prezydenta, takie jak: rozwój Poznania w latach jego prezydentury (1922-1934), kiedy to Poznań stał się miastem o najbardziej rozwiniętej infrastrukturze komunalnej w Polsce, rolę Ratajskiego jako jednego z współtwórców Targów Poznańskich i inicjatora odbywających się w Poznaniu wystaw, organizację Powszechnej Wystawy Krajowej w 1929 r. prezentującej osiągnięcia 10-lecia niepodległości, a także działalność Cyryla Ratajskiego we wrześniu 1939 r. oraz jako pierwszego Delegata Rządu na Kraj. 

Na wystawie zaprezentowane zostały pamiątki rodzinne, dokumenty, przemówienia Cyryla Ratajskiego, plakaty i pamiątki towarzyszące Powszechnej Wystawie Krajowej, relacje prasowe oraz filmy dokumentalne. Będzie czynna do 31.05. 

 

{gallery}stories/201994/przywiodla/g{/agllery}

Reklama
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria
  • Galeria

 © Merkuriusz Polska | Redakcja: tel. +48 501 180 575, +48 515 079 888, redakcja@merkuriusz.com.pl 

xnxx