Nazwa "Miniaturka" Poznańczykom kojarzy się z dwoma miejscami. Pierwsze to kino mieszcące się przy ulicy Chełmońskiego w sąsiedztwie "OPRF" (Okręgowe Przedsiębiorstwo Rozpowszechniania Filmów). Przypomnę, że dawniej był to jedyny i wyłączny dystrybutor filmów, ale tego przedsiębiorstwa już dawno nie ma, za to są liczne prywatne firmy zajmujące się dystrybucją filmów. Kina "Miniaturka" też już od dawna nie ma. Zamknięto wiele kin, a w ich miejsce nie powstały nowe. Owszem jest sporo "multipleksów" w każdym dużym mieście, ale małe kina straciły publiczność. Mam wrażenie, że teraz dystrybutorów i producentów filmowych jest więcej niż kin i filmów, które  powstają każdego roku. "Miniaturka" rzeczywiście była miniaturowa, ale miała kilka zalet. Po pierwsze można było tam obejrzeć filmy, które już dawno zniknęły z afiszy dużych kin albo wcale się na nich nie pojawiały. Drugą zaletą tego kina było to, że spektakl filmowy odbywał się niezależnie od liczby widzów, a w większych kinach zdarzało się, że z powodu niskiej frekwencji odwoływano seanse albo wcześniej odsyłano kopie do "OPRFu".

 Powie ktoś, cóż za sentymentalizm, wszak dziś mamy nowe media, a filmy są dostępne jeśli nie w kinach, to na płytach DVD i można je obejrzeć w warunkach domowych na znacznie wyższym poziomie technicznym niż na ekranie dawnej "Miniaturki". Prawda, mnie nie żal, nie rozumiem tylko dlaczego powstał projekt "tu było kino" i grupa młodych dokumentalistów tropi upadłe kina?

 Druga poznańska "Miniaturka" otoczona legendą, która teraz przechodzi do historii,  mieściła się na narożniku ulicy Matejki i Grunwaldzkiej. Ta "Miniaturka" to mały bar prowadzony przez "Społem". W minionej epoce, w czasach "realnego socjalizmu" Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" była monopolistą na rynku barów mlecznych i prowadziła większość sklepów spożywczych. Bar "Miniaturka" wcale nie był filmowy i nie miał nic wspólnego z przedstawionym w "kultowym" filmie "Miś" barem mlecznym na zapleczu hotelu "Victoria". "Miniaturka" swą legendę zawdzięczała dwom cechom; niemal domowej kuchni i niskim cenom. Stałymi bywalcami baru byli nie tylko mieszkający w okolicy emeryci, ale i studenci, zaglądali tam chętnie dziennikarze pracujący w mieszczącym się nieopodal gmachu poznańskiej prasy. Znam bywalców, którzy przyjeżdżali tu na pierogi i kotlety z odległych dzielnic.  Udałem się na pożegnalny obiad. Zjadłem schabowego z frytkami i okazałym talerzem surówek, zapłaciwszy za tę ucztę 13.50 złotych, nie euro. Każdy klient tego dnia na deser otrzymał pączka.

  Komu "Miniaturka" przeszkadzała? Odpowiedź jest banalnie prosta; właścicielowi kamienicy, który wypowiedział "Społem" umowę najmu lokalu, znajdując nowego dzierżawcę, który zapewni większy dochód. Trudno się dziwić, takie są reguły "wolnego rynku". Zdziwiłem się jednak, gdy od pracujących w barze pań dowiedziałem się, że w tym miejscu powstanie apteka. W promieniu trzech kilometrów nie będzie już baru mlecznego. Z dziewięciu jadłodajni prowadzonych przez "Społem" należy z dniem dzisiejszym jedną skreślić, a do listy 295 aptek w mieście dopisać nową.

 Rosnąca liczba aptek budzi podziw, w tej branży nie odczuwa się kryzysu, który ponoć owładnął całym światem. Przypomina mi się rozważanie siedemnastowiecznego włoskiego autora na temat etyki zawodów medyka i prawnika. Jeden z bohaterów jego sztuki twierdził, że prawnicy są jak sępy, pojawiają się na stypie by zaoferować swoje usługi przy podziale spadku i odstąpią od swych ofiar, kiedy ogołocą je z całego spadku. Adwersarz zaś twierdził, że gorsza jest zmowa medyków z aptekarzami, bo ci nie pozwolą nieszczęśnikowi umrzeć, oferując coraz to nowe procedury i mikstury, coraz kosztowniejsze, puki całkowicie nie ogołocą go z majątku. To odwieczna prawda, że ludzie starsi, a do tego schorowani, będą niedojadać, oszczędzać każdy grosz, by starczyło na kosztowne leki. Z ekonomicznego punktu widzenia bardziej opłaca się biednych nieszczęśników leczyć, niż karmić godnie, nawet jeśli dolegliwości biorą się zwyczajnie z niedożywienia. Na taniej gastronomii fortuny się nie zrobi. Kiedyś w renomowanej restauracji zaobserwowałem taką scenkę, jak pewien klient pouczał kelnera, w jaki sposób powinien być przyprawiony kotlet, rzecz jasna ostro, z dużą ilością papryki. Gość nawet się nie skrzywił, kiedy pałaszował kotleta. Później dowiedziałem się od tego kelnera, że podano mu marynowane papryczki w obfitej panierce, za co zapłacił sowity rachunek. W moim tanim kotlecie w "Miniaturce" było mięso.

  Tak to wyrafinowani eksperci lekceważą "ekonomię społeczną". Jest jeszcze jedno miejsce w Poznaniu, może nie tak "miniaturowe", ale charakterystyczne, na rogu ulicy Ratajczaka i 27 grudnia. Ostatnio mieściła się tam kawiarnia "Cafe Głos". Nazwy użyczyła gazeta "Głos Wielkopolski". tytuł cieszący się uznaniem, bo nigdy nie był "organem", wydawany przez spółdzielnie "Czytelnik", a nie koncern RSW. W tej chwili lokal jest zamknięty i trwa tam remont pod kątem oczekiwań nowego użytkownika. Kilka kroków dalej na ulicy 27 grudnia otworzyła swoje podwoje "Cafe Wyborcza", prawdopodobnie teraz to będzie nowe miejsce ważnych towarzyskich zderzeń.   Dobra lokalizacja w centrum miasta sprawia, że taki lokal działa niemal jak biuro, miejsce spotkań towarzyskich i biznesowych. Tam, gdzie ostatnio była "Cafe Głos", wcześniej był "Empik", szkoła języków obcych, księgarnia połączona z kawiarnią, sklep z płytami, trafika, restauracja ze stoiskiem prasowym, a wszystko to przez ostatnie kilkanaście lat. Teraz lokal zajmie bank.

  Nie uwierzę, jeśli ktoś mi powie, że rynek finansowy przeżywa jakiś kryzys. Może przyczyną tego kryzysu jest to, że jest zbyt wielu chętnych do robienia pieniędzy na pieniądzach. Słyszałem wygłoszoną opinię na antenie radia "Talk FM" (radio należy do koncernu "Agora"), że jedną z przyczyn obecnego kryzysu na tak zwanych rynkach finansowych jest fakt, iż banki nie mają już gdzie pożyczać pieniędzy, aby zaspokoić obiecane pożyczki pozyskanym klientom. Banki rosną, ale ich możliwości się kurczą, a ja wolałbym dużego kotleta w miniaturowym barze.

Andrzej Wilowski