wtorek, 16 czerwiec 2020 16:53

Licząc na naukę...

z prof. dr hab. Bronisławem Marciniakiem, dyrektorem Wielkopolskiego Centrum Zaawansowanych Technologii UAM, rozmawia Merkuriusz

Rok temu został Pan uhonorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a zimą otrzymał nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego podczas Gali Nauki Polskiej. To wielki zaszczyt i ważne odznaczenia. Gratulujemy!

Byłem zaszczycony przyjmując te wyróżnienia. Są one nie tylko rezultatem mojej indywidualnej pracy, ale także moich najbliższych współpracowników, z którymi miałem okazję pracować jako rektor, a teraz jako dyrektor Centrum Zaawansowanych Technologii UAM. 

Media obiegła informacja o prowadzonych w Centrum Zaawansowanych Technologii pod kierownictwem prof. UAM dr. hab. inż. Jakuba Rybki badaniach nad stworzeniem testu immunologicznego dedykowanego diagnostyce SARS-CoV-2. Proszę przybliżyć temat. 

Grupa biotechnologów pracująca w zespole prof. UAM Jakuba Rybki w Centrum Zaawansowanych Technologii, we współpracy z Wydziałem Biologii pod kierunkiem prof. Krzysztofa Sobczaka włączając się w walkę z epidemią koronawirusa rozpoczęła prace nad opracowaniem testu serologicznego do immunodiagnostyki SARS-CoV-2. Test ten opiera się na dwóch białkach wirusowych, które wiążą się specyficznie z odpowiednimi przeciwciałami obecnymi we krwi pacjentów. Test ma odpowiedzieć na pytanie, czy dany pacjent posiada przeciwciała, czyli czy miał kontakt z wirusem i jest odporny na SARS-CoV-2. Jest to czuły i specyficzny test pozwalający przetestować duża liczbę próbek w stosunkowo krótkim czasie.

Protokół tego testu prof. Rybka otrzymał od prof. Floriana Krammera ze Szkoły Medycznej w Nowym Jorku – kolegi ze studiów doktoranckich w Wiedniu. Opublikowany i udostępniony przez prof. Floriana Krammera test został u nas przeniesiony na warunki polskie i udoskonalony. Dla biotechnologów procedura testu wydaje się prosta, ale ja, jako chemik muszę przyznać, że jest ona skomplikowana i złożona.

Testy pilotażowe zostaną wykonane przy współpracy z Katedrą Immunologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu pod kierownictwem prof. Grzegorza Dworackiego – syna prof. Sylwestra Dworackiego, byłego prorektora naszego Uniwersytetu. Tak więc, test poddawany jest obecnie wewnętrznej walidacji. Mam nadzieję, że na kilkuset próbkach przebadanych wewnętrznie okaże się, iż metoda się sprawdza. 

Test odpornościowy będzie bardzo przydatny przede wszystkim dla służb medycznych oraz osób dopuszczanych do pracy. Ma także istotne znaczenie dla szkolnictwa. Wiarygodne rozróżnienie między osobami podatnymi i odpornymi na infekcję może znacznie ułatwić i przyspieszyć powrót do normalnego życia. Zależy nam na tym, aby test był tani, miarodajny i masowo przeprowadzany.

Kiedy będzie mógł być wykorzystywany w powszechnej diagnostyce? 

Walidacja wewnętrzna powinna być ukończona w najbliższych dniach. Kolejnym etapem będzie uzyskanie certyfikacji od odpowiednich instytucji i dopuszczenie testu do wdrożenia, a następnym zdobycie środków finansowych niezbędnych do wprowadzenia testu na skalę masową. 

Także w Poznaniu, w Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN, powstał pierwszy polski test na obecność koronawirusa. Czy możemy być dumni z poziomu wielkopolskiej nauki?

W odróżnieniu od testu genetycznego z ICHB PAN, wskazującego, czy pacjent jest aktualnie nosicielem wirusa, test immunologiczny pozwala stwierdzić, czy posiada przeciwciała, czyli czy miał kontakt z wirusem i jest na niego odporny. Zatem, oba testy mają ważne zadanie do spełnienia i możemy być dumni z osiągnięć wielkopolskich biotechnologów. 

Najważniejszym dla nas zadaniem jest teraz przekonanie polskich agencji badawczych, aby przyznały nam środki umożliwiające wprowadzenie testu na skalę masową oraz na jego udoskonalenie. 

Centrum Zaawansowanych Technologii wyposażone jest w nowoczesną biodrukarkę 3D. Trwają prace nad stworzeniem za jej pomocą implantu łąkotki. Czy naprawdę istnieje szansa, że człowiek będzie w stanie wydrukować tkankę czy wręcz narząd? 

Tak! Problemem jest już tylko to, jak organizm przyjmie implant. Obecnie ze względu na epidemię badania te nieco ucichły, ponieważ nasza grupa biotechnologów jest niewielka, ale prawdopodobnie wrócimy do tych badań po wakacjach letnich. 

Drukarka 3D wykorzystywana jest także przez pracowników Centrum do walki z pandemią – drukowania sprzętu medycznego. Dlaczego tak ważne jest, żeby nauka odpowiadała na aktualne potrzeby społeczeństwa i zmieniała rzeczywistość? 

Funkcjonuje u nas cała sieć drukarek 3D, przy pomocy których, we współpracy z przedsiębiorstwami poznańskimi, drukujemy przyłbice oraz adaptery do masek filtracyjnych dla ratowników medycznych. Koronawirus zmobilizował Centrum do dwóch zadań – wspomnianego testu immunologicznego oraz produkcji przyłbic dla ochrony osobistej. Te ostatnie badania przedwdrożeniowe prowadzone są w Zespole Hal Technologicznych CZT UAM z inicjatywy i pod kierownictwem prof. UAM dr hab. Roberta Przekopa. 

W ostatnim czasie zdecydowano się na zastąpienie druku 3D w produkcji przyłbic ochronnych klasyczną metodą z zastosowaniem wtryskarki. Dzięki współpracy z kluczowym partnerem, firmą STER, udało się uruchomić naszą wtryskarkę i doprowadzić do tego, że bardzo łatwo, w ciągu godziny można uzyskać ponad siedemdziesiąt sztuk przyłbic. Członkowie młodego zespołu badawczego prof. Przekopa zaangażowali się w ten projekt jako „wolontariusze”, wpisując się w misję i rolę Uniwersytetu, którą jest działanie na rzecz społeczności lokalnej. Wyprodukowanych kilka tysięcy przyłbic ochronnych zostało przekazanych, m.in. służbie zdrowia, jednostkom edukacyjnym, w tym uniwersyteckim. Otrzymujemy bardzo wiele listów z podziękowaniami od szpitali, straży i szkół.

Jakie wyzwania staną przed Centrum w bliższej i dalszej przyszłości? Czy prace skupiać się będą przede wszystkim wokół działań na rzecz medycyny?

CZT UAM jest multidyscyplinarnym ośrodkiem zajmującym się badaniami, rozwojem i innowacjami (B+R+I), nastawionym na ścisłą współpracę z gospodarką. Rola Centrum jako naukowego partnera innowacyjnego przemysłu, to podejmowanie zadań, prac badawczo-rozwojowych oraz kształcenie kadr naukowo-technicznych dla potrzeb gospodarki. Centrum stanowi istotne ogniwo pomiędzy badaniami podstawowymi i aplikacyjnymi. 

Badania w Centrum podążają w dwóch zasadniczych kierunkach. Jeden, związany jest z medycyną i zdrowiem, drugi – z nowymi materiałami i technologią chemiczną. Nasza jednostka składa się z części chemicznej wraz z halą technologiczną, części biotechnologicznej wraz ze zwierzętarnią oraz usługowego laboratorium unikalnej aparatury. Mamy specjalistów z kilku dyscyplin naukowych, m.in. chemii, biologii, inżynierii materiałowej, których łączy przestrzeń laboratoryjna. Idea prof. Bogdana Marcińca – twórcy i pierwszego dyrektora CZT, która pojawiła się piętnaście lat temu, teraz procentuje. 

Naszym najważniejszym celem jest doprowadzenie do współpracy różnych ośrodków badawczych Wielkopolski. Placówka ma trzy główne zadania: badania podstawowe, badania stosowane i komercjalizację, jest więc mostem łączącym naukę z przemysłem w regionie. 

To trudne wyzwanie szczególnie na klasycznym uniwersytecie, gdzie większość pracowników zaangażowana jest w badania podstawowe i karierę akademicką – doktoraty, habilitacje i profesury. Badania stosowane nie należą jeszcze u nas do popularnych. Centrum ma na celu przełamanie tej tendencji, co robimy we współpracy z Politechniką Poznańską i Uniwersytetem Medycznym. W ubiegłym roku, już po raz drugi, znaleźliśmy się na zaktualizowanej Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej. To duże osiągnięcie, dające nam szansą uczestniczenia w konkursach badawczych dedykowanych jednostkom z Mapy. Naszym hasłem są technologie przyrostowe i inżynieria biomedyczna. 

Czym wyróżnia się Centrum Zaawansowanych Technologii na tle podobnych placówek?

Przede wszystkim doświadczoną i kreatywną kadrą naukowo-badawczą, tym, że funkcjonujemy na Uniwersytecie na kampusie Morasko oraz współpracą z konsorcjantami – Politechniką Poznańską, Uniwersytetem Medycznym, Uniwersytetem Przyrodniczym, Instytutem Chemii Bioorganicznej PAN oraz przede wszystkim z naszymi najbliższymi sąsiadami – Wydziałem Chemii i Wydziałem Biologii UAM. Po drugie, jednostka dysponuje zaawansowaną infrastrukturą badawczą, w tym laboratorium unikalnej aparatury wykonującym usługi badawcze. Po trzecie, mamy nowoczesne zaplecze laboratoryjne, hale technologiczne, zwierzętarnię i szklarnię, które służą nie tylko naszemu uniwersytetowi, ale wszystkim konsorcjantom. Centrum jest miejscem syntezy, badania i testowania nowych materiałów i biomateriałów. W końcu – taką mam nadzieję – jesteśmy skutecznym partnerem do współpracy z gospodarką. 

CZT jest otwartą placówką, w której każdy może wykonywać lub zlecić swoje badania. Jesteśmy otwarci i chętni na współpracę. Działamy w służbie Wielkopolsce. 

Klika lat temu zagnieździła się u Państwa firma Selvita?

Tak, jest to doświadczona już firma syntetyzująca związki organiczne. W budynkach CZT zajmuje laboratoria o powierzchni ponad pięciuset metrów kwadratowych. Nie tylko wynajmuje u nas pomieszczenia, ale także korzysta z unikalnej aparatury badawczej. Nie jest to jedyna jednostka zewnętrza w budynkach CZT UAM. Wiele firm z branży chemicznej i biotechnologicznej wynajmuje znajdujące się tu przestrzenie i prowadzi swoją działalność. 

Podsumowując CZT UAM to: doświadczona i kreatywna kadra naukowo-badawcza, jednostka naukowa dysponująca nowoczesną infrastrukturą badawczą, zaplecze laboratoryjne, w tym hale technologiczne i zwierzętarnia służące opracowaniu i testowaniu technologii i biotechnologii nowych materiałów oraz skuteczny partner dla rozwoju innowacyjnego biznesu.

Warte uwagi

Organizujemy eventy firmowe

event1

Dom Wydawniczy Netter – wydawca magazynu Merkuriusz Polska prowadzi również działalność w obszarze organizowania konferencji, zjazdów, jubileuszy oraz „lecia” firm. Możemy pochwalić się ciekawymi rozwiązaniami, pełnym oddaniem w realizację danego projektu i fantazją. Najważniejszy dla nas jest zleceniodawca i to jemu służymy całą naszą wiedzą, dlatego uważamy, że warto być właśnie z nami.

Więcej…

 © Merkuriusz Polska | Redakcja: tel. +48 501 180 575, +48 515 079 888, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.